مقدمه
با گسترش شهرنشینی و محدودیت زمین جهت ساخت و ساز، ساختمانها به سمت بلند مرتبه شدن رفته و به ناچار افراد زیادی در یك ساختمان حضور می یابند و تحت تاثیر عوامل محیطی، فیزیکی و بیولوژیکی داخل ساختمان قرار میگیرند، این امر در بعضی موارد می تواند باعث بروز بیماری SBS در افراد شود. این علائم می تواند در افراد حاضر در ساختمان های اداری، دانشگاهی، مدارس و بیمارستان ها بروز کند.
سندرم ساختمان بیمار – SBS
SBS مجموعه ای از نشانه های عصبی، تحریکی، تنفسی، پوستی و حسی است که به دلیل شرایط فیزیکی و روانی محیط کار ایجاد میشود.
از دیدگاه سازمان بهداشت جهانی سندرم ساختمان بیمار عارضهاي شایع میان کارکنان اداري است که با علائمی چون التهاب چشم، بینی، گلو، پوست، سرفههاي خشک، گیجی، منگی، خستگی و حساس شدن نسبت به بوها مشخص میشود. البته با ترك ساختمان، بیشتر علائم برطرف میشوند. طراحی ناکارآمد ساختمان، فعالیتهاي شاغلین، تهویه نامناسب، آلایندههاي شیمیایی و بیولوژیک به عنوان ریسک فاکتورهاي مطرح شده میباشند. SBS میتواند بر میزان رضایتمندي نیز اثرگذار باشد و شاغلین با علائم SBS، رضایتمندي کمتري از خود نشان میدهند.
علائم بيماري سندرم ساختمان بیمار در دو گروه علائم تنفسي و علائم سيستم عصبي مركزي شامل: سردرد، تحریک گلو، بيني و چشم، سرفههاي خشك و خارشدار، احساس سبكي سر، تهوع، اختلال در تمركز حواس و احساس بوي نامطبوع در محل كار جای میگیرند. این بیماری باعث میشود که افراد حاضر در ساختمان حالات روحي و جسمي نامطلوبي را تجربه كنند.
محققان فاکتورهاي مؤثر بر SBS را در سه دسته فاکتورهاي محیطی و آلایندهها، فاکتورهاي فردي و فاکتورهاي ساختمانی طبقهبندي نموده اند.
ویژگی اصلی علائم ذکر شده این است که با ورود به ساختمان و يا اندكي پس از آن آغاز میشوند و با خروج از ساختمان از بين میروند. شایان ذکر است که برای مشخص شدن و بروز مشخصههای این بیماری، حداقل یک سال سابقه كار و وجود دو نشانه به مدت یک ماه لازم می باشد.
روایی و پایایی این پرسشنامه در پژوهشی که توسط قانعیان و همکاران در ارتباط با بخش مراقبتهای ویژه یک بیمارستان صورت گرفت، با آلفای کرونباخ (P=0/75) تأیید شد. این پرسشنامه دارای چهار بخش بود؛ بخش اول شامل اطلاعات دموگرافیک، بخش دوم و سوم دربرگیرنده سؤالاتی درباره علائم و بیماریها و دو بخش دیگر در مورد محیط و شرایط کاری.
ذکر این نکته ضرورت دارد که در پرسشنامه مورد نظر پاسخ به سؤالات مربوط به علائم سندرم به صورت “بله، گاهی اوقات، بله بعضی اوقات و نه هرگز” تقسیمبندی شدهاند. افرادی که اغلب اوقات و گاهی اوقات حداقل یکی از علائم عمومی و نورولوژیك همچون احساس سنگینی سر، سردرد، تهوع، سرگیجه، مشکل در تمرکز و یك علامت مثبت در تحریك مخاط تنفسی شامل: تحریك، خارش و آبریزش بینی، عطسه، خشکی گلو، سرفه و یا خارش و آبریزش چشم، خشکی و قرمزی پوست صورت، پوسته پوسته شدن و خارش پوست سر و گوشها، خشکی دست و قرمزی پوست صورت را دارند و آن را ناشی از محیط کار میدانند بهعنوان موارد مثبت سندرم ساختمان بیمار در نظر گرفته میشوند.
لازم به ذکر است که افراد دارای بیماریهای زمینهای مانند سینوزیت، میگرن، آلرژی و حساسیت و یا بیماریهای حاد و مزمن فعال از پژوهش حذف میشوند.
برای دانلود پرسشنامه ساختمان بیماری نسخه MM040EA از لینک زیر از وبسایت 1ارگونومیست استفاده نمایید.
بخش دانلود:
